Bệnh Newcastle hay còn gọi là bệnh gà rù là nỗi ám ảnh lớn nhất đối với những người làm nghề chăn nuôi gà tại Việt Nam. Chỉ cần một vài cá thể mắc bệnh, toàn bộ đàn gà có thể bị xóa sổ nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
Bệnh Newcastle là gì và tại sao lại nguy hiểm?
Newcastle là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Bệnh có tốc độ lây lan cực nhanh và tỷ lệ tử vong có thể lên tới 100% nếu không được kiểm soát. Virus này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp, hệ tiêu hóa và hệ thần kinh của gia cầm.
Đối với các hộ chăn nuôi, bệnh Newcastle không chỉ gây thiệt hại về số lượng mà còn làm suy giảm chất lượng sản phẩm đầu ra. Đặc biệt, ở các trang trại nuôi gà đẻ, bệnh khiến sản lượng trứng gà sụt giảm nghiêm trọng, vỏ trứng mỏng và tỷ lệ ấp nở rất thấp. Cho dù là giống gà ta thả vườn hay các giống gà công nghiệp tập trung, tất cả đều có nguy cơ nhiễm bệnh nếu không có quy trình bảo hộ nghiêm ngặt.
Triệu chứng nhận biết bệnh Newcastle trên gà
Để phát hiện sớm dịch bệnh, bà con cần quan sát kỹ các biểu hiện thay đổi hàng ngày trong đàn gà. Triệu chứng của bệnh thường biểu hiện qua ba thể chính:
- Thể cấp tính: Gà đột ngột chết mà không có dấu hiệu báo trước.
- Thể hô hấp: Gà khó thở, thở khò khè, vươn cổ ra để lấy hơi, miệng có dịch nhầy.
- Thể thần kinh: Đây là giai đoạn muộn, gà bị liệt chân, cánh xệ, cổ xoắn vặn (vặn vẹo) và đi vòng tròn.
- Đối với gà đẻ: Trứng gà bị biến dạng, vỏ nhạt màu, dễ vỡ và năng suất giảm rõ rệt.
Cách phòng bệnh hiệu quả cho hộ chăn nuôi
Trong chăn nuôi gà, nguyên tắc phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Vì Newcastle do virus gây ra nên hiện nay chưa có thuốc đặc trị hiệu quả, do đó tiêm vaccine là biện pháp duy nhất giúp đàn gà vượt qua dịch bệnh.
Lịch trình tiêm phòng chuẩn
Bà con cần tuân thủ lịch tiêm vaccine Newcastle định kỳ theo từng giai đoạn phát triển của gà:
- Lần 1: Khi gà được 3-5 ngày tuổi (nhỏ hoặc tiêm vaccine Newcastle chủng F hoặc La Sota).
- Lần 2: Nhắc lại khi gà được 21 ngày tuổi.
- Lần 3: Tiêm nhắc lại trước khi gà bắt đầu giai đoạn đẻ trứng.
Bên cạnh việc tiêm phòng, công tác vệ sinh chuồng trại cũng đóng vai trò then chốt. Cần thực hiện tiêu độc, khử trùng định kỳ bằng vôi bột hoặc các loại thuốc sát trùng chuyên dụng. Hạn chế tối đa việc cho người lạ ra vào khu vực nuôi và luôn có rào chắn ngăn cách giữa các khu vực chăn nuôi khác nhau.
Hướng dẫn xử lý khi đàn gà mắc bệnh
Nếu không may đàn gà xuất hiện triệu chứng của bệnh Newcastle, bà con cần giữ bình tĩnh và thực hiện ngay các bước sau để ngăn chặn sự lây lan:
Thứ nhất, lập tức cách ly những con có biểu hiện bệnh ra khỏi đàn. Đối với những con bị nặng, nên tiêu hủy theo quy định để tránh mầm bệnh phát tán ra môi trường. Thứ hai, tăng cường bổ sung các loại thuốc bổ, vitamin C, chất điện giải nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn gà khỏe mạnh.
Dù bệnh không có thuốc đặc trị, nhưng việc sử dụng kháng sinh (như Ampicillin hoặc Enrofloxacin) có thể hỗ trợ điều trị các bệnh kế phát do vi khuẩn (như bệnh CRD, E.coli) gây ra. Cuối cùng, hãy liên hệ ngay với thú y địa phương để được hướng dẫn xử lý ổ dịch một cách chuyên nghiệp nhất.
Lưu ý khi chăn nuôi gà công nghiệp và gà ta
Tùy vào quy mô chăn nuôi mà bà con cần có chiến lược khác nhau. Với mô hình gà công nghiệp, hệ thống thông gió và mật độ nuôi là yếu tố cực kỳ quan trọng để hạn chế stress cho gà, từ đó giúp vaccine phát huy hiệu quả cao nhất. Với hộ chăn nuôi gà ta nhỏ lẻ, cần chú ý quản lý nguồn thức ăn và nước uống sạch sẽ, tránh dùng chung dụng cụ chăm sóc giữa các lứa gà.
Việc ghi chép nhật ký chăn nuôi, theo dõi sát sao biểu hiện của gà thịt cũng là chìa khóa giúp bà con quản lý dịch bệnh hiệu quả hơn trong dài hạn.
Bệnh Newcastle là thách thức không nhỏ nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêm phòng và vệ sinh chuồng trại. Hãy luôn ưu tiên sức khỏe đàn vật nuôi để mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho gia đình.
